Deze zomer was de heetste en droogste zomer ooit, niet alleen in Nederland, maar in heel Europa. Nog nooit hadden de grote rivieren een zo lage waterstand. Ze waren nog nauwelijks bevaarbaar, sluizen bleven dicht en er kwam een verbod op het sproeien met oppervlaktewater voor de boeren, niet alleen in Oost-Nederland, maar ook in Delfland en Zeeland. Gelukkig hebben de maatregelen, die zo’n tien jaar geleden werden getroffen wél wat soelaas geboden. Zo is het zomer van het IJsselmeer – onze nationale “regenton” – extra verhoogd, werden er structurele voorzieningen gerealiseerd om dit water ook naar Zuid-Holland te brengen en kwam er aanvoer vanuit de Lek dwars door de Krimpenerwaard. En in Oost-Nederland wordt zoveel mogelijk water vastgehouden door de aanleg van stuwtjes en het hermeanderen van beken. (Anton Roeloffzen, 7 september)
Dat neemt niet weg dat de problemen groot waren. Een verdrogende tuin is vervelend, maar voor de landbouw is dat nog een heel ander verhaal. Toen de sproeiverboden ingingen, begonnen ze op grote schaal grondwater op te pompen om hun gewassen van de dood te redden. Tenminste, als dat er was, want in het droogste deel van Nederland, Zeeland en zuidwest-Zuid-Holland is het grondwater brak tot zout en hiervoor ongeschikt. Met name voor de glastuinbouw in Delfland een groot probleem.
Het beregenen gebeurde vaak overdag in de hete zon, door dit op te pompen en meters hoog over het land te spuiten. Hierbij verdampt meer dan 50% van het water in de lucht en komt zo niet op de bodem terecht. Wat een verspilling in een tijd dat water schaars is!
En nog erger, er bestaat geen inzicht in de hoeveelheden grondwater, die door boeren zijn opgepompt voor beregening. Zij hoeven hun bronnen alleen aan te melden bij de Provincie of het Waterschap, anders dan de grote bedrijven, die een vergunning nodig hebben en hun watergebruik moeten monitoren en rapporteren. Waarom worden alleen deze bedrijven en burgers opgeroepen zuinig met water om te gaan en de boeren niet!? Er zijn immers alternatieven.
Er zijn boeren, die het goede voorbeeld geven. Dicht bij bierbrouwerijen nemen boeren gezuiverd proceswater af, dat via ondergrondse infiltratie ten goede komt aan hun gewassen. Dit is 30% tot 70% efficiënter dan de “traditionele” wijze van beregenen met een tractorpomp. Ook zijn er boeren, die inmiddels zijn overgaan op drupirrigatie; via buizen met kleine gaatjes op de bodem tussen de gewassen worden de planten van water voorzien. Een besparing van ruim 50% en een bewezen techniek, die in de woestijngebieden van Israël en de VS al decennialang wordt toegepast.
De klimaatverandering gaat veel sneller dan gedacht. Hete droge zomers als die van dit jaar worden het nieuwe normaal. We moeten dus nog meer water gaan vasthouden in de winter en er veel zuiniger mee omgaan in de zomer. Niet alleen de grote bedrijven en burgers moeten zijn (drink)watergebruik matigen, ook de boeren. En dat is in hun eigen belang, want sproeiverboden wil niemand en zijn desastreus voor de oogst.
Anton Roeloffzen
Reageren op deze column kan hier: LinkedIn
