Op vrijdag 13 november organiseert de Nederlandse Bodemkundige Vereniging een themadag over Bodem en Kunst. Op het programma staan boeiende presentaties en een bezoek aan een tentoonstelling, waarbij je zelf een Earth Phone kunt maken. Hieronder geef ik alvast een inkijkje in mijn bijdrage over Bodem en Muziek. (Theo Edelman, 26 oktober)
Voor het Vakblad Bodem schrijf ik een serie artikelen over Bodem en Muziek. Ik begon met een oproep aan muzikale lezers om ideeën aan te dragen voor muziek waarin bodem of geologie een rol speelt. Ik vervolgde met een interview over de muziek die klankkunstenaar Remco de Kluizenaar componeerde voor Wereldbodemdierendag. Mijn derde artikel gaat over diamanten in de (hemelse) muziek en verschijnt binnenkort. Ik werk momenteel aan een vierde artikel over rivieren in de muziek. Dat leek me meteen een mooi en actueel onderwerp voor de themadag van de Nederlandse Bodemkundige Vereniging.
Rivieren staan volop in de belangstelling. De extreme droogte van afgelopen zomer heeft daar een extra impuls aan gegeven. De rivieren voerden veel minder water af dan gebruikelijk, met gevolgen die nog steeds merkbaar zijn in de waterstanden. Zouden we getuige zijn van een ‘nieuw normaal’? In politiek Den Haag en in de talkshows is de aandacht alweer verdwenen. Het heeft immers weer geregend! De belangstelling voor droogte neemt af en dus kan er kennelijk ook wel weer op maatregelen worden bezuinigd. Ben je die kortetermijnpolitiek ook zo zat? Droogte vraagt om actie, ook als het regent.
Gelukkig zijn er allerlei initiatieven ‘van onderop’ om rivieren uit de vergeethoek te halen. Er worden wandelingen langs rivieren georganiseerd, er worden liefdesbrieven voor de IJssel geschreven en er zijn pogingen om rivieren rechten toe te kennen. Hopelijk hebben deze bewegingen effect.
Ook singer-songwriters laten zich niet onbetuigd. Het woord river komt maar liefst 3.913 keer voor in songtitels en 21.665 keer in de rest van songteksten. Voor mijn artikel en presentatie moest ik dus selecteren. Het moest over een rivier gaan, maar ook over stenen, zand of klei. Ik moest een verhaal kunnen vertellen, van de bron van de rivier tot de monding in zee. Ook de muzikale begeleiding, liefst met piano, en mijn persoonlijke muzieksmaak speelden een rol. De gekozen nummers verzamelde ik op de Spotify-playlist Sweet Soil Music.
Een van de gekozen artiesten is Woody Guthrie. In 1941 schreef hij een album vol songs over de Columbia River. Hij bezingt de vooruitgang die de aanleg van dammen en het gebruik van irrigatiewater mogelijk maakten. Zelfs plastic wordt enthousiast onthaald! Het album biedt daarmee een boeiende inkijk in het vooruitgangsdenken van die tijd. Een denken dat na de Tweede Wereldoorlog ook in Nederland sterk opkwam en waarvan we de gevolgen nog altijd ondervinden. Waar destijds de bedwinging van de rivier gold als een triomf van de vooruitgang, vragen we ons nu steeds vaker af hoeveel ruimte we de rivier juist moeten teruggeven. En hoe we weer van allerlei kunstmatig geproduceerde stoffen kunnen afkomen.
Nieuwsgierig geworden naar de rest van mijn muzikale ontdekkingstocht? Kom dan op 13 november naar de themadag van de Nederlandse Bodemkundige Vereniging en houd het Vakblad Bodem in de gaten. Het zou mooi zijn als je de stem van de rivier daarna (nog) beter verstaat.
Theo Edelman
Reageren op deze column kan hier: LinkedIn
