In navolging van Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland wordt in Nederland elk jaar op Wereldbodemdag een Bodem van het Jaar gekozen. Waar onze buurlanden gezamenlijk één bodemtype benoemen, kiest Nederland – geheel in traditie – zijn eigen koers. Maar dit jaar is er een opvallende overeenkomst: zowel daar als hier kwam de zogeheten Archiefbodem in beeld. Een naam die misschien blijft hangen. (Theo Edelman, 5 januari)
Sinds 2005 kiest Duitsland een Boden des Jahres om het bewustzijn rond bodemkwaliteit te vergroten en de bodembescherming te stimuleren. Bodemkundigen vragen daarbij aandacht voor de functies en de kwetsbaarheid van verschillende bodemtypen. Voor 2026 viel in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland de keuze op de Archivboden – in het Nederlands dus de Archiefbodem. Die naam klinkt wat stoffig, alsof het om vergeelde ordners in een kelder gaat. Maar ook in de bodem wordt geschiedenis bewaard: van archeologische resten tot de sporen van oude landbouwpraktijken zoals plaggenbodems.
In Nederland kwam de winnende inzending van Erik Meijles en Mans Schepers van de Rijksuniversiteit Groningen. Tijdens een veldpracticum voor hun studenten fotografeerden zij een kwelderklifje op Schiermonnikoog. Het profiel toont actieve kustvorming, waar sedimentatie en erosie samen een bijzondere bodemopbouw creëren. Vooral de restanten van een scheepstros die in het profiel zijn achtergebleven springen in het oog. Het gaat om een Poldervaaggrond, volgens de Nederlandse classificatiesystematiek, maar zonder polder. Misschien is Archiefbodem hier toch de betere naam. De foto toont niet alleen natuurlijke processen, maar ook hoe achteloos wij mensen onze spullen achterlaten. Zichtbare rommel aan het oppervlak. Ongetwijfeld ook onzichtbare rommel in de bodem.
Ook de inzending van Antoon Minten uit Utrecht verdient de titel Archiefbodem. Tijdens het graven van een plantgat voor jonge bomen kwam onverwacht een oude waterput tevoorschijn. Een stukje geschiedenis dat simpelweg onder onze voeten lag te wachten.
Voor meer informatie verwijs ik naar het verslag van de onafhankelijke jury en naar het artikel dat binnenkort in Vakblad Bodem verschijnt. Daarin vertellen de inzenders wat er door hen heen ging toen zij het kwelderklifje voor het eerst zagen. Aanrader om te lezen!
Doe je mee aan de volgende verkiezing? Maak dan een foto van een bodemprofiel en schrijf een wervend verhaal. De richtlijnen zijn te vinden op de website van de Nederlandse Bodemkundige Vereniging.
En wie weet: nu er sinds kort ook een World Soil of the Year wordt gekozen, maken we met onze Archiefbodem misschien wel kans op internationale erkenning. Ik hoop het.
Foto: Erik Meijles en Mans Schepers
Theo Edelman
Reageren op deze column kan hier: LinkedIn
