Sinds 2020 geldt er in mijn gemeente een algeheel verbod op het afsteken van vuurwerk. Ook tijdens de jaarwisseling dus. Wat merk ik daarvan? Niet zo heel veel. De verkoop van vuurwerk valt niet onder het verbod, en er wordt nog steeds heel veel vuurwerk afgestoken op 31 december. Men trekt zich niet zoveel aan van het verbod, en het is ook een beetje lastig om toezicht op te houden vermoed ik. (Ingeborg van Oorschot, 12 januari)
In totaal is er in mijn gemeente één boete uitgedeeld voor afsteken van vuurwerk deze jaarwisseling. Daarbij geldt dat er ook weinig bereidheid is om melding te doen van overlast. Slechts 4% doet dit regelmatig. Als ik terugdenk aan bijvoorbeeld 10 jaar geleden is het wel zo dat in de dagen tussen kerst en oudjaar er veel minder super harde knaller te horen zijn. Maar dit ligt waarschijnlijk voornamelijk aan het landelijk verbod op zwaar vuurwerk en strengere veiligheidsregels waar de producten aan moeten voldoen.
Toch is men niet voorzichtig genoeg. Dit jaar hadden we – naast een record bedrag uitgegeven aan vuurwerk - het hoogste aantal slachtoffers in 9 jaar. En dan hebben we het nog niet eens over andere schade; bange huisdieren, bewoners die hun trauma’s herleven, brand en vernieling en milieuschade.
Inmiddels geeft zo’n 60% van de Nederlanders aan het eens te zijn met een algeheel vuurwerkverbod. Anderen vinden zo’n verbod zinloos. De regels voor vuurwerk zijn al streng genoeg, het probleem ligt volgens hen meer bij het niet volgen van de veiligheidsvoorschriften en het gebruik van illegaal vuurwerk. Zij vinden dat er strenger toezicht nodig is.
Ik kan het niet laten om een parellel te zien met ons werkveld. We werken met zijn allen al sinds de jaren ‘80 aan het opruimen van bodemverontreiniging. En hoewel de bodemsaneringsoperatie zo goed als afgerond is bestempeld, komen we toch steeds nieuwe problemen tegen. Alweer 10 jaar geleden kregen we inzicht in de PFAS problematiek, en inmiddels is het ook duidelijk dat er nog meer (nieuwe) stoffen zijn die zorgen geven over de bodemkwaliteit.
Ondanks vele decennia van regels, kwaliteitsafspraken en verbod op producten zien we nog steeds dat er milieuschade ontstaat. Soms onvoorzien en soms ook moedwillig. Moeten de regels dan strenger of moeten we beter grip krijgen op de partijen die zich niet houden aan de regels? Ik denk eerlijk gezegd dat de oplossing niet zozeer zit in meer regels of meer handhaven, maar in gerichter toezicht en beleid.
Hoe dan ook zal een oplossing niet makkelijk op korte termijn geregeld zijn, 2026 is immers het gevreesde ‘ravijnjaar’ waarin de gemeenten kampen met een structurele verlaging van de middelen uit het gemeentefonds. Ik heb zo’n vermoeden dat meer investeren in risicogericht toezicht of IT daarom niet hoog op de prioriteitenlijst zal staan. Misschien iets om mee te wegen als je dit jaar het stemhokje ingaat voor de gemeentelijke verkiezingen.
Ingeborg van Oorschot
Reageren op deze column kan hier: LinkedIn
