Ik wil het vandaag hebben over het domino-effect in de keten van data uitwisseling. Als je oud genoeg bent komt er bij het woord domino waarschijnlijk meteen een herinnering bij je op aan Domino Day. Een jaarlijks terugkerend evenement op televisie, dat begon in de jaren negentig, met als doel om een nieuw record te vestigen voor het grootste aantal vallende dominostenen opgezet door één groep mensen. (Ingeborg van Oorschot, 5 oktober)
Wat bedoel ik met het domino-effect in de keten van data uitwisseling? Nou, data uitwisseling in ons werkveld wordt wel vaker beschouwd als een keten: gegevens worden gegenereerd en gedeeld tussen verschillende organisaties (zoals veldwerkbureaus, laboratoria en adviesbureaus) en vervolgens verwerkt tot een rapport en verder uitgewisseld met opdrachtgevers en bevoegd gezag. Bevoegd gezag heeft een leverplicht voor een deel van die gegevens aan BRK-PB en BRO, en ontsluit informatie op basis van deze gegevens ook in hun eigen portalen en bijv. in het omgevingsplan. Vervolgens gaan weer andere partijen met deze openbare gegevens en informatie aan de slag om deze voor hun eigen processen te gebruiken of om nieuwe diensten te ontwikkelen.
Het is een heel landschap van organisaties en applicaties, die met elkaar gegevens uitwisselen. Dat uitwisselen van gegevens gaat al decennia met gebruik van de vrijwillige uitwisselstandaard SIKB0101 en daar hebben we met ons werkveld veel baat van. Met de komst van de leverplicht aan de BRO is een nieuwe component toegevoegd aan dit landschap, namelijk geen vrijwillige uitwisseling maar een verplichte standaard met een focus op een deel van de gegevens die kan worden uitgewisseld. En met die verplichting komt er meer prominent aan het licht dat niet altijd alles in de keten van gegevensuitwisseling vlekkeloos verloopt.
De verplichting op de gegevens zit namelijk maar op een deel van de gegevens en pas aan het eind van de hele keten. Zeg maar een soort vertakking in de rij van dominosteentjes. En als er ergens in de stappen ervoor iets wordt gemist dan kan het proces stokken op het eind omdat daar pas de check op de standaard verplicht is. Net als met dominostenen: als je er één tussenuit haalt, dan stokt het proces. Of als je een steentje net iets te ver weg of schuin neerzet dan kan er zo een zijtak niet omvallen.
Dit leidt in de praktijk tot knelpunten bij aanlevering aan de BRO die niet altijd opgelost kunnen worden aan het eind van de keten van gegevensuitwisseling. De hoop op verbetering is deels gevestigd op de in werking treding van de verzamelregeling IENW bodem 2026, met daarin een wijziging van de Omgevingsregeling waarmee er een verplichting komt om bodemonderzoeken voortaan ook in XML-bestandsformaat aan te leveren via het Omgevingsloket. Deze had naar verwachting op 1 oktober in werking kunnen treden, maar de teksten zijn nog niet gepubliceerd. Zie voor meer informatie de website van IPLO ('Verzamelbesluit omgevingswet IENW bodem water 2026'). Met de zogenaamde XML-plicht kan al eerder in de keten gewezen worden op een correcte en volledige uitwisseling van gegevens.
Hiermee zullen we er nog niet zijn. Wat ik zie is dat in de hele rij van dominosteentjes iedereen zijn best doet om hun steentje (de gegevens) goed neer te zetten. Maar ik zie ook dat niet iedereen altijd op de hoogte is van de belangen en behoeften van andere delen van de keten, ze overzien niet altijd hoe alle dominostenen verderop in het traject lopen.
Het zou helpen als we allemaal beter begrijpen wie op welk deel van de keten tegen knelpunten aanloopt en waar in de keten daar de oplossing voor kan liggen. Op de laatste bijeenkomst van Platform Informatiebeheer is hierover gesproken en is het initiatief genomen om hierover met de hele keten het gesprek aan te gaan. Het begint bij elkaar beter begrijpen en wat daaruit volgt is hopelijk ook elkaar nog meer helpen aan de juiste gegevens in de keten. Dat vraagt mogelijk inspanning van ons allemaal, maar levert ook voor ons allemaal iets op: een soepelere uitwisseling in de keten en meer mogelijkheden voor hergebruik van data voor iedereen.
Domino Day is sinds de corona tijd niet meer uitgezonden, misschien wordt het tijd voor een nieuw initiatief met een bodem tintje?
Afbeelding: Kurt:S, flickr.com
Ingeborg van Oorschot
Reageren op deze column kan hier: LinkedIn
