Deze week dook het “formaldehyde-spook” weer op. Na de problemen hiermee in de tachtiger jaren van de vorige eeuw bij het gebruik van spaanplaten in woningen, hebben we nu het gebruik van purschuim bij de isolatie van woningen. Opnieuw blijken de concentraties aan formaldehyde in de binnenlucht onaanvaardbaar hoog, met grote gevolgen voor de gezondheid van bewoners: astmatische verschijnselen, hoofdpijn, huiduitslag. Ondanks alle kennis hierover toch weer dit probleem! Ja, het gebruik is niet verboden en we wisten het niet, geven woningcorporaties aan. En alleen als bewoners gaan klagen, krijgen ze een PUR-vrije woning en wordt de woning, die ze verlaten, gewoon weer verhuurd. Geld gaat dus voor volksgezondheid? Hoezo voorzorgsprincipe? (Anton Roeloffzen, 3 november)
Het voorzorgsprincipe heet een van de pijlers te zijn van het Europese en dus ook het nationale milieubeleid. Maar de praktijk blijkt weerbarstig. Is dat ook zo in het bodembeleid? Helaas is het antwoord: ja!
Al in de zestiger jaren van de vorige eeuw werd door Professor Frans de Haan gewaarschuwd dat het mestprobleem uit de liep en daarmee de stikstof- en fosfaatemissies vanuit de landbouw. Allen tegen de fosfaatverzadiging van de bodem is inmiddels actie ondernomen. Maar het stikstofdossier is nog steeds niet aangepakt, ook niet nadat twee “geitenpaadjes” in het beleid door de Raad van Staten waren neergesabeld. We hebben nu eindelijk een Kabinet, dat dit probleem wil gaan oplossen, maar weten zij de zware landbouwlobby te weerstaan? Er is opnieuw sprake van uitstel. En ja, het nieuwe stikstofbeleid heeft grote gevolgen voor de boeren. Maar hoe langer we het uitstellen, hoe pijnlijker het wordt.
En wat te denken van het PFAS-probleem. PFAS lijken een ideaal product, thermisch stabiel, niet afbreekbaar, vuilafstotend en goed smerend. Maar intussen lopen de concentraties in het milieu op, dus ook in de bodem en het grond- en oppervlaktewater omdat in de natuur geen afbraak mogelijk is. PFAS zijn verdacht kankerverwekkend en tast de weerstand aan. Ze staan inmiddels op de lijst van zeer zorgwekkende stoffen. Nederland heeft weliswaar met 4 anderen landen op een gebruiksverbod gevraagd aan de Europese Commissie, maar neemt verder vooral een afwachtende houding aan. Gaat Europa de lobby van de machtige PFAS-industrie weerstaan?
Het doet allemaal erg denken aan het asbestdossier. Ook asbest is een materiaal dat zo ideaal leek, maar zeer kankerverwekkend bleek te zijn. Al in de dertiger jaren werd hiervoor gewaarschuwd door Dr. Stumphius, maar pas na 1990 kwam er een totaalverbod op het gebruik ervan.
De afweging tussen de economie en de volksgezondheid blijkt steeds weer een lastige. En het voorzorgsprincipe delft hierbij geregeld het onderspit. Te vaak worden nieuwe stoffen toegepast, zonder vooraf na te gaan wat hiervan de gevolgen zijn voor het milieu en de volksgezondheid. De kennis komt e laat beschikbaar en de wetgeving loopt achter, zodat achteraf pijnlijke maatregelen nodig zijn. Gaan we het ooit nog leren?
Anton Roeloffzen
Reageren op deze column kan hier: LinkedIn
